Mass media and their contribution to modern capitalism (in greek)

αρχείο λήψηςΕπιλεγμένα αποσπάσματα από το βιβλίο « Κοινωνιολογία των ΜΜΕ- Ο ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην αναπαραγωγή του σύγχρονου καπιταλισμού» , Μελίνα Σεραφετινίδου (Αθήνα, Gutemberg, 1987)

 

  1. Ο μύθος της αντικειμενικής πληροφόρησης

«Η διαφήμιση», γράφει ο Τζόσεφ Μπένσμαν, «απλώς δέχεται τον κόσμο όπως είναι και μετά τον κάνει ακόμα περισσότερο έτσι» (Bensman 1970,217).

Με πρόσχημα την ενημέρωση/πληροφόρηση για «αυτά που συμβαίνουν γύρω μας» , τα σύγχρονα μέσα μαζικής επικοινωνίας προσφέρουν στο κοινό τους μια σειρά από τους μύθους για τον κόσμο που μας περιβάλλει και για τη θέση μας μέσα σε αυτόν – μύθοι που σε τελευταία ανάλυση αντικατοπτρίζουν τα συμφέροντα  και αναπαράγουν την ιδεολογία του κεφαλαίου. Κλασσικό παράδειγμα η αντίληψη ότι στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες , παρά τις υπάρχουσες ταξικές αντιθέσεις και ανισότητες , όχι μόνο υπάρχει αλλά είναι και καίριας σημασίας το λεγόμενο «εθνικό» ή κοινωνικό συμφέρον.

 

  1. Η φυγή στην πραγματικότητα

«Το αυτοκίνητο μου λέει ποιος είμαι και ποιος νομίζω ότι θέλω να είμαι… Είναι ένα φορητό σύμβολο της προσωπικότητάς μας και της κοινωνικής μας θέσης..Είναι ο σαφέστερος τρόπος που διαθέτουμε για να πούμε στους άλλους ποια ακριβώς είναι η κοινωνική μας θέση.» (στο Packard, 1957 , 50). Πίσω από αυτές τις λύσεις και τον «ονειρικό» τρόπο ζωής κρύβεται όλη η πεζή , αλλοτριωμένη και χυδαία πραγματικότητα της καπιταλιστικής κοινωνίας.

 

  1. Το τέλος της ιστορίας

Στον κόσμο που κατασκευάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα ούτε αμφισβητούν ούτε εξεγείρονται ενάντια στις υφιστάμενες κοινωνικές συνθήκες.

Η φυγή στη πραγματικότητα, μέσω της οικοδόμησης ενός κόσμου ονειρεμένου και ειδυλλιακού, αποτελεί το κύριο περιεχόμενο των μηνυμάτων των ΜΜΕ στο σύνολό τους.

 

  1. Ο κοινωνικός ρόλος των ΜΜΕ-Το ζήτημα των επιδράσεων

Μετά από μια συστηματική μελέτη του αμερικάνικου κοινού των μέσων , ο Βιλένσκι παρατηρούσε : « Τα μορφωμένα κοινωνικά στρώματα- ακόμα και οι απόφοιτοι μεταπτυχιακών και «επαγγελματικών σχολών» συμμετέχουν τώρα πια πλήρως στη μαζική κουλτούρα, ξοδεύοντας ελάχιστο χρόνο σε έντυπα ή ταινίες ποιότητας. Η τάση αυτή επεκτείνεται στους καθηγητές, συγγραφείς, καλλιτέχνες, επιστήμονες- στους ίδιους τους φύλακες της υψηλής κουλτούρας και ο κύριος ένοχος , είναι και πάλι, η τηλεόραση». (Wilenski, 1964,190).

 

  1. Η αποπαθητικοποίηση του δέκτη: Η προσέγγιση των χρήσεων και ικανοποιήσεων

Τι παίρνει ο κόσμος από τα έργα που βλέπει και γιατί?

«Κάτι στη ζωή τους κάνει να αναζητήσουν μια συγκεκριμένη εμπειρία στη τηλεόραση. Στη συνέχεια αυτή η εμπειρία μπαίνει στη ζωή τους και πρέπει να διαβεί συσσωρευμένες εμπειρίες, κωδικοποιημένες αξίες, κοινωνικές σχέσεις , άμεσα επείγουσες ανάγκες, που αποτελούν ήδη ένα κομμάτι αυτής της ζωής. Σαν αποτέλεσμα, κάτι συμβαίνει στην αρχική εμπειρία. Κάτι απορρίπτεται, κάτι αποθηκεύεται, ίσως εκδηλωθεί και κάποια έκδηλη συμπεριφορά. Αυτή είναι η «επίδραση της τηλεόρασης» . (Schramm, Lyle and Parker , 1961,2).

 

HKOYΛΤΟΎΡΑ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ

  1. Τέχνη και “kitsch

« Το kitsch είναι ένα είδος κουλτούρας στην οποία η μορφή κυριαρχεί πάνω στο περιεχόμενο, που εκμεταλλεύεται όχι μόνο την υψηλή κουλτούρα αλλά και τη λαϊκή κουλτούρα και τη πρωτοποριακή (avante garde) κουλτούρα όλων των ειδών τις κουλτούρες που εκφράζουν τα βιώματα μίας συγκεκριμένης ομάδας μέσα στη κοινωνία». (Elliott,1977,165).

 

  1. Κοινωνικές ρίζες

«Ο καταναλωτής των μουσικών “σουξέ” για παράδειγμα, δεν ακούει ενεργητικά μουσική αλλά αφομοιώνει παθητικά προκατασκευασμένες και προεπεξεργασμένες φόρμουλες. Αναπόφευκτα αυτή η τυποποίηση πάνω στην οποία στηρίζεται η μαζικοποίηση της τέχνης , στερεί το άτομο από τη δυνατότητα και την ικανότητα της κριτικής σκέψης ή της αποστασιοποίησης από την υπάρχουσα κοινωνική πραγματικότητα» (Adorno and Horkheimer , 2979, passim).

 

  1. Βασικά χαρακτηριστικά

Στις ΗΠΑ, υποστηρίζει ο Τομ Γουλφ, οι καλλιτεχνικές μόδες καθορίζονται από όχι περισσότερα από 3,000 άτομα, από τα οποία τουλάχιστον τα 2,950 κατοικούν στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης.

Αν ένα έργο τέχνης σε ενοχλεί είναι μάλλον καλό, αν το απεχθάνεσαι είναι μάλλον μεγάλο. “(Wolfe , 1984,68)

“Η κατανάλωση των ΜΜΕ είναι φυγή όχι όπως υποστηρίζεται , από μία άθλια πραγματικότητα, αλλά από τα τελευταία υπολείμματα σκέψης για αντίσταση»(Adorno and Horkheimer, 1979,144)

 

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΑΞΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ

  1. Η εδραίωση και η αναπαραγωγή της κοινωνικής συναίνεσης

«Το ραδιοφωνικό πρόγραμμα και η διαφήμιση αντικαθιστούν τον εκφοβισμό και τον καταναγκασμό Tα μέσα έχουν αναλάβει το έργο της συμμόρφωσης του κοινού στο κοινωνικό και οικονομικό status quo». ( Lazarsfeld and Merton , 1948, 493-4).

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s